PIERWSZY KONGRES INFORMATYKI POLSKIEJ RAPORT: STRATEGIA ROZWOJU INFORMATYKI W POLSCE

4. Użytkownicy informatyki Użytkownikiem informatyki jest każdy, kto w pracy, w domu lub w innym miejscu korzysta - nawet incydentalnie - z komputera, począwszy od gier, poprzez pisanie tekstów, aż do samodzielnego projektowania i realizacji nowych programów. Podanie definicji użytkownika informatyki jest o tyle istotne, że określa ona ogromną grupę osób o różnym poziomie wykształcenia i przygotowania do korzystania z systemów informatycznych. Grupa ta obejmuje również programistów - hobbistów, przy czym są to głównie specjaliści z innych niż informatyka dziedzin, wykorzystujący swoje umiejętności do efektywniejszego wykorzystania komputera w swojej dziedzinie. O profesjonalnych informatykach jest mowa w następnych rozdziałach. Szczególną grupą użytkowników informatyki są kadry kierownicze urzędów i przedsiębiorstw, które podejmują decyzje finansowe o poziomie inwestycji informatycznych. Użytkownicy ci - zwani nabywcami informatyki - mają do spełnienia ważną funkcję w tworzeniu racjonalnej infrastruktury informatycznej. Wyróżnienie nabywców informatyki w grupie jej użytkowników ma na celu podkreślenie ich ogromnej roli dla rozwoju teleinformatyki. Muszą oni podejmować decyzje o przeznaczeniu określonych - często znaczących - środków finansowych na inwestycje informatyczne, nie mając jeszcze wystarczających doświadczeń pozwalających ocenić ich efektywność. Tym samym muszą się opierać na opiniach ekspertów, a także szybko zdobywać wiedzę o czynnikach kształtujących rozwój informatyki. Dla pomyślnego przebiegu tego procesu niezbędne jest, aby wyższe kadry menedżerskie były zaangażowane w jego prowadzenie, a także rozumiały konieczność spełnienia szeregu warunków organizacyjnych i technicznych. Nieuwzględnianie powyższego powoduje przedłużanie się procesów decyzyjnych przy zakupach systemów informatycznych i ich wdrażaniu, a także nieakceptowanie kosztów tworzenia oprogramowania i systemów informatycznych, zwłaszcza powstających w Polsce. W związku z powyższym niezbędne jest konsekwentne szkolenie wyższych kadr menedżerskich w zakresie zastosowań nowoczesnych technologii gromadzenia i przetwarzania informacji oraz uzyskiwanych efektów organizacyjnych i ekonomicznych. Dla nich przede wszystkim jest więc przeznaczony ten Raport. Szczególną grupą użytkowników informatyki są kadry kierownicze urzędów i przedsiębiorstw, które podejmują decyzje finansowe o poziomie inwestycji informatycznych. Użytkownicy ci - zwani nabywcami informatyki - mają do spełnienia ważną funkcję w tworzeniu racjonalnej struktury informatycznej. Dostęp użytkowników do technik informatycznych nie jest skorelowany z rozwojem świadomości w zakresie zapotrzebowania na informację oraz ze znajomością możliwości, jakie niesie informatyzacja. Brak zapotrzebowania na informację oraz słabe zrozumienie możliwości, jakie niesie informatyzacja, powoduje bardzo ograniczone korzystanie z dostępnych narzędzi, często sprowadzające się do najprostszych funkcji. Zasadnicze znaczenie dla zlikwidowania tej tendencji ma właściwy i głęboki proces informatyzacji urzędów państwowych i organizacji samorządowych. Pracownicy nie będący użytkownikami informatyki mogą odczuwać zagrożenie płynące z faktu, że upowszechnienie informatyzacji spowoduje likwidację lub ograniczenie liczby ich miejsc pracy. W rzeczywistości nowe rodzaje usług powstałe dzięki powszechnej informatyzacji spowodują zwiększenie zatrudnienia. Powszechna informatyzacja spowoduje zmiany na rynku pracy związane z ograniczeniem liczebności lub wręcz zanikiem wielu zawodów i powstaniem wielu nowych miejsc pracy. Tym samym konieczne będzie przekwalifikowanie wielu pracowników, co może być szczególnie trudne dla osób starszych. Dlatego też należy zapewnić dostęp do szkoleń przekwalifikowujących do nowych zawodów. Szybko następuje upraszczanie sposobu korzystania z technik informatycznych, a to dzięki rozwojowi interfejsów graficznych i technik multimedialnych. Zjawisko to ułatwia adaptację do nowych warunków pracy ludziom, którzy dotychczas z obawą lub niechętnie odnosili się do korzystania z urządzeń informatycznych. Rzeczywista popularyzacja jest możliwa dopiero poprzez samokształcenie społeczeństwa w zakresie informatyki, które można stymulować stosując odpowiednią politykę podatkową. Aspekt ten szerzej omówiono w rozdziale 8. Podstawą zaakceptowania systemów informatycznych przez użytkownika jest komunikacja w języku polskim oraz łatwe pojęciowe i uwzględniający dotychczasowe przyzwyczajenia sposób ich obsługi. Coraz ważniejszy jest też ergonomiczny kształt użytkowanego sprzętu. Stosowanie języka polskiego w powszechnie wykorzystywanych systemach informatycznych może i musi być obligatoryjne. Nie ma też żadnych przeszkód technicznych uniemożliwiających spolonizowanie zagranicznych aplikacji. Należy również dążyć do wyeliminowania żargonu i ujednolicenia terminologii, przynajmniej tej używanej najczęściej. Konieczne jest zapewnienie stałego procesu uzupełniania kwalifikacji informatycznych przez pracowników w celu zwiększenia efektywności pracy oraz zapewnienia osobistej satysfakcji z jej wykonywania. Istotnym elementem upowszechniania informatyzacji musi być ustawiczne szkolenie pracowników firm używających systemów informatycznych. Szczęśliwie, najnowsze systemy - pochodzące nawet od różnych dostawców - są bardzo do siebie podobne w użytkowaniu, a więc przekwalifikowanie personelu jest łatwiejsze. W celu upowszechnienia zastosowań informatyki należy umożliwiać zakup komputerów domowych po minimalnych cenach, na przykład przez odliczanie kosztów zakupu od podstawy opodatkowania. Koszt zakupu oprogramowania, w tym także edukacyjnych gier komputerowych, powinien być też traktowany jako koszt poniesiony na potrzeby edukacyjne i odliczany od podstawy opodatkowania. Powszechne stosowanie komputerów w życiu domowym - do prowadzenia korespondencji, gospodarowania budżetem rodzinnym, rozliczeń z bankiem itp., a nawet do gier - zwiększa umiejętności przyszłych użytkowników i zmniejsza ich obawy wobec stosowania informatyki. Konieczny jest rozwój społecznych organizacji użytkowników jako form ruchu konsumenckiego, sprawującego kontrolę społeczną nad jakością i dostępnością oraz wykorzystywaniem technik informatycznych w domu i w pracy. Inną formą wyrażania interesów konsumentów dóbr informatycznych jest błyskawiczny rozwój popularnej prasy komputerowej, nastawionej przede wszystkim na masowego użytkownika przyjaznych technik teleinformatycznych. Aby osiągnąć odpowiedni poziom wiedzy informatycznej w społeczeństwie, konieczne jest upowszechnienie dostępu do informatyki w domu i szkole dzięki zmniejszeniu wysokości cła i podatków.